رفاه اجتماعي كه زماني يك بحث فرعي و حاشيه اي بود امروزه به جايگاهي رسيده كه يك رشته دانشگاهي شده است
.1- هدف دوره
رفاه اجتماعي شامل مجموعه اقداماتي در سطوح اجرايي از سياستگذاري تا ارائه خدمات است كه در هر يك از بخشهاي دولتي ، خصوصي ، خانواده و خيريه با هدف كاهش ، رفع ، كنترل يا پيشگيري از مشكلات اجتماعي صورت مي گيرد.
منظور از مشكل اجتماعي هر پديده اجتماعي است كه به اعتقاد كثيري از افراد جامعه ، مخل كيفيت زندگي يا تهديد كننده ارزشهاي آن جامعه باشد ، علل يا عوارض اجتماعي داشته باشد و حل آن مستلزم سياستگذاري اجتماعي باشد .
براساس اين تعريف ، پديده هايي نظير فقر ، نابرابري (اقتصادي ، قومي ، جنسي و غيره ) مشكلات نهاد آموزش (مثل بي سوادي ، افت تحصيلي و كيفيت پايين آموزشها ) مشكلات نهاد بهداشت (مثل دسترسي ناكافي به خدمات و كيفيت پايين خدمات ) مشكلات نهاد توليد (مثل بيكاري و كمبود بهره وري نيروي انساني و سرمايه )مشكلات نهاد خانواده (مثل فروپاشي و تزلزل خانواده ها ، خشنونت خانگي و فرار كودكان ) و انحرافات اجتماعي (مثل مشكلات بهداشت روان ، اعتياد ، خشونت و جرم ) همگي مشكل اجتماعي تلقي مي شوند.
رفاه اجتماعي شامل شش قلمرواصلي است كه حوزه هاي اصلي فعاليت اين دانش آموختگان را نيز تشكيل مي دهد:
1-تامين اجتماعي:
مجموعه اقداماتي عمدتا به شكل بيمه و با مشاركت نيروي كار و كارفرماست كه با هدف تامين حداقل نيازهاي كار در موارد افت در آمد نظير بيماري ، از كارافتادگي و بازنشستگي صورت مي پذيرد.
در برخي كشورها تامين اجتماعي با مفهوم گسترده تري مد نظر است كه تقريبا همه قلمروهاي رفاه اجتماعي را در برمي گيرد.
2-خدمات اجتماعي:
مجموعه اقداماتي عمدتا به شكل غيربيمه اي (حمايتي ) است كه با هدف تامين حداقل نيازهاي بخشي از جامعه كه تحت پوشش تامين اجتماعي قرار نمي گيرند ، صورت مي پذيرد.
پرداخت يارانه به خانوارهاي زير خط فقر از جمله مهمترين اين اقدامات است كه در بخش دولتي سازماندهي و اجرا مي شود. در عين حال ، خدمات اجتماعي محدود به فعاليتهاي دولت نمي شود و امروزه طيف وسيعي از فعاليتهاي سازمانهاي غيردولتي بويژه خيريه ها را در بر مي گيرد.
3-بهداشت همگاني :
هر اقدامي كه هر يك از بخشهاي جامعه (اعم از دولتي ، دولتي ، خانواده و خيريه ) براي دسترسي عموم افراد آن جامعه به خدمات بهداشتي مورد نياز آنها و براي تامين ساير نيازهاي بهداشتي آنها انجام دهد ، در اين قلمرو قرار مي گيرد.
پرداخت يارانه غذا براي پيشگيري از سو تغذيه و عوارض آن و تاسيس خانه ها ي بهداشت و بيمارستانهاي دولتي ، از جمله مهمترين اين اقدامات در بخش دولتي است . خيريه ها در اين زمينه هم نقش قابل توجهي مي توانند ايفا كنند.
4-آموزش همگاني :
تامين نيازهاي آموزشي پايه براي همگان در اين قلمرو قرار مي گيرد. تاسيس مدارس دولتي براي طبقات فقير از مهمترين اين اقدامات در بخش دولتي و تاسيس خيريه هايي براي تامين نيازهاي تحصيلي كودكان فقير از جمله اين اقدامات در بخش غير دولتي است.
5-اشتغال :
هر اقدامي كه در هر يك از بخشهاي دولتي و غيردولتي براي افزايش اشتغال و كاهش بيكاري صورت گيرد ، در اين قلمرو قرار دارد.
ارائه آموزش هاي فني – حرفه اي ، خدمات كاريابي و بيمه بيكاري از جمله اينهاست . در برخي تقسيم بنديها اين قلمرو زير مجموعه اي از تامين اجتماعي قلمداد مي شود.
6-مسكن:
تامين سرپناه براي همگان در اين قلمرو قرار مي گيرد كه نظير ساير قلمروهاي پيشگفته شامل فعاليتهاي در هر دو بخش دولتي (مثل واگذاري مسكن به طبقات نيازمند به شكل اجاره يا اجاره به شرط تملك و پرداخت وامهاي دراز مدت كم بهره براي تهيه مسكن به طبقات كم درآمد) و غيردولتي (بويژه خيريه ) مي شود.
به روشني ديده مي شود كه رفاه اجتماعي حوزه وسيعي از فعاليتهاي دولت و جامعه مدني را شامل مي شود.
اين حجم وسيع عمليات و اين سهم عظيم بودجه دولتي و يا درآمدهاي ملي مستلزم تربيت نيروي انساني كارآمد براي اداره دستگاههاي متولي رفاه اجتماعي اعم از دولتي (صف يا ستاد ) خيريه و انتفاعي است كه مهارتهاي تحليل ، پژوهش و ارزشيابي را داشته باشند .
دوره كارشناسي ارشد رفاه اجتماعي براي پاسخ به چنين ضرورتي طراحي شده است.
ارائه پيشنهاد